پروتکل شناخت‌درمانی هستی‌نگر

پروتکل شناخت‌درمانی هستی‌نگر (Existential-Cognitive Therapy - ECT) یکی از رویکردهای درمانی تلفیقی و عمیق برای کاهش افت روحیه، تعدیل اضطراب‌های وجودی و اصلاح تحریف‌های شناختی است. این پروتکل بر پایه‌‌ی تلفیق تکنیک‌های شناختی و مؤلفه‌های هستی‌شناختی (مانند اضطراب مرگ، تنهایی بنیادین، آزادی و مسئولیت، و پذیرش رنج) طراحی شده و به‌ویژه برای افرادی مناسب است که با بحران‌های معنایی، مواجهه با بیماری‌های خاص و دشواری در پذیرش واقعیت‌های گریزناپذیر زندگی روبه‌رو هستند.

پروتکل شناخت‌درمانی هستی‌نگر، یک پروتکل آموزشی–درمانی ۱۰ جلسه‌ای (به‌همراه ۲ جلسه پیگیری) است که به‌صورت ساختاریافته و کاربردی تدوین شده و می‌تواند در درمان فردی، گروه‌درمانی، آموزش مهارت‌های روان‌شناختی و کارگاه‌های تخصصی مورد استفاده قرار گیرد.

ویژگی‌های کلیدی:

• نوع محتوا: پروتکل آموزشی-درمانی (مبتنی بر شواهد)
• تعداد جلسات: ۱۰ جلسه ساختاریافته درمانی + ۲ جلسه پیگیری (۴ و ۸ هفته پس از درمان)
• فرمت فایل: Word
• حجم صفحات: ۱۱ صفحه متن تخصصی و بدون حاشیه
• مخاطبان: روان‌شناسان، مشاوران، دانشجویان و پژوهشگران
• منبع علمی: اقتباس دقیق از پروتکل شناخت‌درمانی هستی‌نگر (بهمنی و همکاران، ۱۳۸۹)

ساختار جلسات:

این پروتکل برای اجرا در ۱۰ جلسه متوالی (به‌همراه جلسه مقدماتی و پیگیری) به شرح زیر تدوین شده است:

• جلسه مقدماتی: معارفه، تبیین قوانین درمانی (رازداری، مسئولیت‌پذیری) و اجرای سنجش خط پایه.
• جلسه ۱: روایت داستان ابتلا به بیماری، بررسی واکنش‌های هیجانی و تمرکز بر رابطه درمانی و «اینجا و اکنون».
• جلسه ۲: ارزیابی باورها درباره بیماری، شناسایی و چالش با خطاهای شناختی و کاهش مقاومت‌ها.
• جلسه ۳: کار بر روی اضطراب‌های وجودی، پیش‌بینی‌ناپذیری دنیا و چالش با احساس غیرقابل‌کنترل بودن شرایط.
• جلسه ۴: مواجهه با واقعیت مرگ، تبیین اضطراب مرگ، اصلاح تحریف‌های شناختی مرتبط و تسهیل فرآیند سوگ.
• جلسه ۵: خلق معنای جدید برای بیماری، معرفی مفهوم تنهایی بنیادین و تشویق به برقراری ارتباطات اصیل.
• جلسه ۶: بررسی فقدان معنا، چالش با احساس گناه، پذیرش آزادی انتخاب و استفاده از باورهای معنوی مراجع.
• جلسه ۷: بررسی پیامدهای عدم پذیرش مسئولیت، پذیرش رنج ناشی از بیماری از طریق فرآیند معنادهی.
• جلسه ۸: جمع‌بندی جلسات پیشین، ایجاد پیوند میان زندگی و مرگ و پذیرش تنهایی هستی‌شناختی.
• جلسه ۹: بررسی اثربخشی مداخلات، بازبینی تحریف‌های اصلاح‌شده و کمک به بازسازی هویت جدید مراجع.
• جلسه ۱۰: جمع‌بندی کلی فرآیند درمان، نتیجه‌گیری مشترک مراجع و درمانگر و اجرای پس‌آزمون.
• جلسات پیگیری: اجرای سنجش‌های دوره‌ای در هفته‌های چهارم و هشتم پس از اتمام مداخله جهت ارزیابی ثبات درمان.

سوالات متداول

۱. این پروتکل برای چه گروهی طراحی شده است؟

این پروتکل به صورت اختصاصی بر روی زنان مجرد مبتلا به HIV مثبت متمرکز است و به چالش‌های روان‌شناختی، اجتماعی و اگزیستانسیال این گروه می‌پردازد.

۲. آیا فایل دریافتی قابل ویرایش است؟

بله، محصول در قالب فایل Word کاملاً قابل ویرایش است.

۳. ابزار سنجش استفاده شده در این پروتکل چیست؟

در این پروتکل روند ارزیابی تغییرات مراجع بر اساس متغیر «نشانگان افت روحیه» در مراحل خط پایه، طول درمان، پس‌آزمون و پیگیری‌ها سنجیده می‌شود.